De Dordtse Impressionisten schilderden graag hun bootjes.



vissersbootje in de Spuihaven
in Dordrecht, uitsnede

Na in het voorgaande bericht op de onderlinge verwantschappen en de meer dan waarschijnlijke onderlinge beïnvloeding tussen fotograaf Joost van de Weg en de schilderkunst gewezen te hebben, is het ook wel interessant om met een speurende blik naar details binnen de schilderijen van enkele van deze schilders te kijken.
Loopt u maar mee.



Aanvankelijk was ik begonnen deze afbeeldingen in het voorgaande bericht over Joost van de Weg en de schilders te plaatsen, maar dat bleek al snel teveel van het goede. Daarom leek het me zinvoller en aantrekkelijker om de uitsnedes uit de schilderijen apart in dit artikel onder te brengen. Het uitgangspunt en de manier van kijken blijft dezelfde als die in het vorige bericht.

Wim Jansen (Dordrecht 1923 - 1992)
bootjes in de Voorstraatshaven in Dordrecht
olieverf/doek 50x40 cm detail/uitsnede
particuliere collectie

Met al het water op en rond Het Eiland van Dordrecht is het niet zo vreemd dat schilders en fotografen daar vaak hun onderwerp, hun motief  in vonden.
Niet voor niets kwamen schilders van over de hele wereld naar Dordrecht om hier voor korte of langere tijd te verblijven om de stad, en dan vooral de stad vanaf het water, te schilderen.

De tentoonstelling - ''Dromen van Dordrecht,''  2005 in het Dordrechts Museum, lichte al een belangrijke tip van de sluier op, maar toonde toen alleen buitenlandse schilders en geen Nederlandse.

Er zijn echter ook heel wat Nederlandse schilders geweest die Dordt hebben vereeuwigd - daaronder plaatselijke schilders zoals bijvoorbeeld de zogenaamde 'Dordtse Impressionisten.' Dat waren schilders die, zo zij deze naam al verdienen, hun eigenheid vooral ontleenden aan de combinatie van de stad op een Eiland en haar omgeving - juist en vooral in relatie tot het water in deze omgeving.


Cor Noltee (1903 - 1967)
bootjes op het Wantij bij de Staart in Dordrecht
detail/uitsnede  olieverf/doek

Dordrecht vanaf het brede water van de grote rivieren is natuurlijk ontelbare keren vereeuwigd, maar een schilder kon ook vanuit zijn atelier, zoals Cor Noltee, die een atelier op kop van de Staart had, langs het Wantij lopen om daar de bootjes ter hoogte van de, toen vrij nieuwe, wijk de Staart te schilderen.

In die periode trokken de schilders Steef Wijnhoven, Cor Noltee en Daan Mühlhaus vaak gedrieën naar buiten om gezamenlijk te schilderen, dat werd een soort, bijna legendarisch, driemanschap van drie schilders die elkaar zolang het duurde konden gebruiken en stimuleren maar die ook heel vaak amper samen door één deur konden. Aart Verhoeven heeft daar heel leuk over geschreven in de catalogus die verscheen bij het tweehonderd jaar bestaan van Pictura.





Daan Mühlhaus/Muehlhaus (1907-1981)
plezierbootjes op het Wantij, 1942
waterverf/papier
collectie Dordrechts Museum
schenking Peter van Loon
erboven - deWijnhaven in Dordrecht



Cor Noltee (1903-1967)
olieverf/detail/uitsnede

Van het Wantij naar de Hollandse Biesbosch is niet zo'n grote stap.
Cor Noltee had jarenlang (vanaf eind 1960) een atelier in de buurt van de Kop
van 't Land, op steenworp afstand van het Wantij met verderop de Ottersluis
De laatste jaren van zijn leven was hij vooral in de Biesbosch te vinden en maakte
hij nog een boeiende ontwikkeling door. Zie het boek: Schilders van de Biesbosch

S.H.(Steef) Wijnhoven (1898-1969)
winter in de Biesbosch
olieverf/doek detail/uitsnede
verblijfplaats onbekend

Elias Boonen (Dordrecht 1860-1931 Brussel)
schepen in een binnenhaven
olieverf/paneel
part. coll.

J.W. (Willy) Sluiter (1873-1949) 
Bom-/leuvenhaven, Dordrecht
olieverf/doek 42x33 cm (detail/uitsnede)
voorheen kunsthandel G. Vermeulen

Wim Jansen (Dordrecht, (1923-1992)
in de Wijnhaven in Dordrecht
detail/uitsnede - olieverf/doek 30x40 cm
voorheen Kunsthandel Bakker, Dordrecht

A.P. Schotel (1892 - 1957)
visvlot met boten in de Nieuwe Haven in Dordrecht
detail/uitsnede, olieverf/doek

S.H. (Steef) Wijnhoven (1898-1969)
visvlot in de Nieuwe Haven in Dordrecht - detail/uitsnede
olieverf - verblijfplaats en maten onbekend
nog duidelijk onder invloed van zijn leermeester,
Marinus Reus, door Wijnhoven geschilderd

Daan Mühlhaus (1907-1981)
bootje in de Voorstraatshaven in Dordrecht,
gezien vanaf de Botermarkt
olieverf
afbeelding uit het fotoalbum van de schilder
verblijfplaats onbekend

Joop Kropff  (1892-1979)
bootjes in de Nieuwe Haven in Dordrecht
olieverf/detail/uitsnede
voorheen kunsthandel De Rode Deur

Joop Kropff, geen Dordtse Impressionist,
maar hij had wel goede contacten met
enkelen van hen. Hij kwam regelmatig
naar Dordrecht om hier te werken.
Later was hij als 'mentor' nog belangrijk
voor de schilder Adrie Mouthaan.



Daan Mühlhaus/Muehlhaus (1907-1981)
visvlot in de Nieuwe Haven in Dordrecht
waterverf/papier - detail/uitsnede
afbeelding - Daan Mühlhausarchief

Victor Gilsoul - België  (1867-1939)
de Wijnhaven in Dordrecht vanaf de Taankade
olieverf/doek/uitsnede 54x66 cm



A.P. Schotel
bootjes
 aan de Voorstraatshaven in Dordrecht
olieverf, uitsnede/detail
particuliere verzameling
boven in het schilderij is net een
pijler van de Nieuwbrug te zien



Niets uit deze publicaties mag worden overgenomen zonder schriftelijke toestemming van de auteur - Peter van Loon, Dordrecht


Inlichtingen en reacties - Een schilder in Dordrecht (NL) Peter van Loon - telefoon 078 6145913 email peter1959.2009@hotmail.com

Literatuur;

Dromen van Dordrecht - 2005 uitgeverij THOTH  Bussum

'Ik mag lijden dat het morgen grijs is' - 1980 uitgave Dordrechts Museum

 A.P. Schotel - door Carole Denninger -  is in voorbereiding.

Schilders van de Biesbosch - uitgeverij Waanders 1999, door Wim van Wijk en Ad Molendijk.

Tweehonderd jaar Pictura - een tekengenootschap in Dordrecht - uitgave in 1975 Dordrechts Museum en de Culturele raad Dordrecht - met verschillende auteurs.

Cor Noltee - Breed gezien - uitgave van Spijk art projects Venlo 1999 auteur Bert Jintes.

Terug naar het Dordrecht van de schilders door de camera van Joost van de Weg (1874 - 1957)




de Spuihaven in Dordrecht
 Joost van de Weg - foto/detail

Dordrecht, Hollands oudste stad, trok in de negentiende eeuw en in het begin van de twintigste vele schilders uit binnen en buitenland. 
De schilders werden gelokt door de schilderachtige reputatie van de stad en wilden Dordrecht met eigen ogen zien en haar ter plaatse vereeuwigen.

Er schijnt een periode te zijn geweest dat Dordrecht meer schilders trok dan Amsterdam en Rotterdam samen. Vanwege deze verhalen heb ik er altijd van gedroomd eens door die stad en haar omgeving te mogen dwalen. Om met eigen ogen het Dordrecht van toen, dat hen zo aantrok, te zien, en zelf net als zij er mijn schildermotieven te kiezen.
Als alternatief ben ik aanvankelijk, als een schilder op zoek naar een mooi motief, door de foto's van de Dordtse fotograaf Joost van de Weg (1874-1957) gaan dwalen.




Ik zocht als het ware naar foto's en onderwerpen binnen de foto's. Motieven en schilderachtige situaties die tijdgenoten en schilders uit van de Weg's tijd ook gekozen zouden hebben. 
Naar wat ik bijvoorbeeld van de schilder A.P. Schotel  (1890-1956) weet is dat hij als plaatsgenoot vaak koos voor de dezelfde situaties en dezelfde onderwerpen.


 

serie 3. Uitg. J. van de Weg. Dordrecht
No. 901. Foto Schotel
Dit moet wel een foto door A.P. Schotel
zijn, dit is een vaker door hem geschilderd
onderwerp, deze foto was in de catalogus van
Joost van de Weg opgenomen

De schrijfster van het nog, (bij de komende tentoonstellingen in de nabije toekomst o.a. in het Dordrechts Museum), te verschijnen boek over A.P. Schotel kwam zelfs na het publiceren van dit artikel en de hierin opgenomen foto-uitsnedes tot de voor de hand liggende vraag of die twee elkaar misschien gekend zouden hebben? Het antwoord op die vraag is zonder verder onderzoek wat moeilijk met honderd procent ja te beantwoorden, maar het ligt m.i. wel voor de hand dat dat het geval moet zijn geweest.  Kijk maar naar de informatie bij de rechterfoto.

Naar ik van Carole Denninger begrepen heb was Schotel zelf ook een een verwoed fotograaf en filmer. Ik hoop dat daar in de toekomst ook nog iets van naar buiten zal komen.

Wat mijn eigen beweeg redenen betreft zocht ik het met dit door mij gekozen instrument aanvankelijk nog elders. Maar ik kwam van het één in het ander terecht. Vanuit mijn eerste ontdekkingen kreeg ik vanzelf de behoefte bij de foto's van Joost van de Weg's te gaan kijken. Het bleek een probaat middel om mijn aandacht van wat andere zaken af te leiden. Het idee ontstond omdat ik aanvankelijk eigenlijk niets beters wist te bedenken, maar dit bleek te werken.
Dus ik dook opeens op een creatieve en speurende manier in mijn archieven en in het verleden van deze, door veel schilders vereeuwigde en bezongen, stad. Mijn geboortestad Dordrecht.



  Joost van de Weg - foto/detail
wherry in de Voorstraatshaven in Dordrecht

 dit is ter hoogte van de aan de Voorstraatshaven
gelegen tuin van, voorheen, de familie Buytink.
(de Buytink's van de bekende Dordtse meubelzaak)
Joost van de Weg woonde er tegenover - aan de an-
dere kant van de haven -   in een huis dat langzaam
in de haven dreigde weg te zakken - iets dat later
ook werkelijk is gebeurd.

Denkt u voor de sfeertekening maar aan het gedicht
Wijnhaven van Jan Eijkelboom  uit de bundel:
Wat blijft komt nooit terug

Zoals ik al aangaf kwam ik via een omweg op het pad van mijn verzameling foto's van deze Dordtse fotograaf. Zijn originele foto's had ik jaren geleden, toen zich daar de kans toe bood, al voor eigen gebruik op een digitaal bestand gezet.

Al vanaf mijn vroegste schilderjaren heb ik iets extra's met het fotowerk van Joost van de Weg.
Zijn foto's leerde ik kennen via een stapeltje originele afdrukken dat mijn eerste en enige werkgever Adri Bakker, van de gelijknamige lijstenmakerij en kunsthandel aan de Spuiweg, in zijn bezit had.

Eén van mijn eerste schilderijtjes, een stukje Spuihaven, was naar één van die foto's van Joost van de Weg geschilderd - dat was nog voor Daan Mühlhaus me bij hem uitnodigde.

Toen ik een aantal jaren geleden nog eens naar die foto's vroeg kon Ad Bakker, de zoon van Adri Bakker, de foto's aanvankelijk niet vinden, maar toen ze later alsnog tevoorschijn kwamen luidde dit het begin van een soort herontdekking in.
Het resulteerde uiteindelijk in een tentoonstelling die Bakker in 2009 hield
Joost van de Weg  - Dordrecht in tegenlicht 1874-1957



Het Dordrecht van Tollens
uitgevers Boekhandel De Bengel
Stadsarchief Dordrecht
eerste druk verscheen in 2000

Joost van de Weg was een fotograaf die, net als zijn oudere collega H.J.Tollens, (1864-1936), fotografeerde met de ogen en de visie van een schilder. Zij waren daarin verwant met landelijk bekende collega's als Jacob Olie, Bernard Eilers, Henri Bersenbrugge en Cas Oorthuys. Allen romantici met een schilderachtige kijk en opvatting van de fotografie, één waar een latere generatie fotografen zich juist weer sterk tegen ging afzetten.
Nu, meer dan een halve eeuw later, nu het stof van de eeuwige richtingen strijd tussen generaties is opgetrokken, krijgen deze fotografen weer veel meer aandacht en erkenning, en de basis voor eenzelfde lot voor Joost van de Weg is inmiddels gelegd. Maar het vraagt nog wel om een vervolg - een vervolg middels een mooie publicatie - net zoals boekhandel en uitgeverij De Bengel dat op fraaie wijze met het werk van H.J. Tollens heeft gedaan. Van die kant was er aanvankelijk belangstelling, maar mij is niet bekend of dit nog concrete vormen aan zal nemen.
Er zijn in ieder geval wel mindere goden in boekvorm verschenen.



Joost van de Weg - foto/uitsnede
de Nieuwe Haven in Dordrecht in de
winter, een uitsnede uit één van de
door Daan Mühlhaus geleende foto's

Schilders herkenden het schilderachtige weer op hun beurt in de foto's van Joost van de Weg.

Zo is het interessant dat Daan Mühlhaus ook foto's van het 'stapeltje' van Adri Bakker heeft geleend.

Dat leverde o.a. enkele winters van de Nieuwe Haven op.
Interessant detail - Mühlhaus mocht de foto's lenen, maar Adri Bakker plakte nog wel even snel de etiketten van zijn zaak op de achterkant van de foto's. Zo kon er geen misverstand over bestaan wiens eigendom de foto's waren, en zo konden wij zoveel jaren later zien welke er toen bij Mühlhaus op het atelier zijn geweest.



Joost van de Weg gaf zelf, in de rol van uitgever, ook foto's/briefkaarten van zichzelf en anderen uit, een activiteit die later nog door zijn zuster is overgenomen en voortgezet. 
Zie voor meer: http www.dordtsekaart.nl






Joost van de Weg - foto/detail
aan een vlot van de Koninklijke Dordrechtsche Roei & Zeilvereeniging
in de Nieuwe Haven te Dordrecht
er bestaat een leuke A.P. Schotel met het botenhuis en vergelijkbare boten
verkocht bij kunsthandel Simonis en Buunk http://www.simonis-buunk.nl/

   

Joost van de Weg - foto/detail
roeiboot in de Voorstraatshaven in Dordrecht

Wat het voor mij als schilder en liefhebber zo extra interessant maakt is dat Joost van de Weg zijn foto's in dezelfde periode maakte als veel van mijn plaatselijke voorbeelden. Het idee dat schilders als A.P. Schotel, Maurice Sijs en later ondermeer ook mensen als Cor Noltee, Steef Wijnhoven, Daan Mühlhaus en Joop Kropff hun schildersezel op dezelfde plaatsen neerzetten en dezelfde schepen en bootjes zagen die we nu op de foto's kunnen zien boeit me.

Steef Wijnhoven (1898-1969)
detail uit een houtsnede

Dankzij de foto's van Joost van de Weg kun je met de ogen van nu als het ware het Dordrecht van toen meebeleven. Door zelf details uit de foto's naar voren te halen en die te isoleren op zoek naar interessante situaties kijk ik ook in die wereld rond.




Willem Witsen en Dordrecht
door J.F. Heijbroek
uitgeverij THOTH Bussum 2003



Een kunstenaar die, als ik zo rond dwaal door de foto's van Joost van de Weg, steeds sterk bij me naar boven komt is de Amsterdamse schilder Willem Witsen (1860 - 1923). Willem Witsen maakte een serie befaamde etsen, aquarellen en schilderijen van Dordrecht, vooral van de Voorstraatshaven. maar ook het zicht vanaf de Grote Kerk, de Nieuwe Haven en het Drierivierenpunt.

Witsen kwam daarvoor in 1898 naar Dordrecht in de bedoeling een twaalftal etsen van Dordrecht, bestemd voor kunsthandel E.J. van Wisselingh & Co uit Amsterdam, te maken. Vanuit een tot varend atelier omgetoverde roeiboot maakte hij veel schetsen in krijt. Die dienden als voorstudie voor de latere uitgewerkte werken. Het is mij niet bekend of hij toen ook foto's gebruikte. Witsen was namelijk ook, net als zijn vriend en collega G.H. Breitner, een verwoed fotograaf.
(Zie ook de collectie van het Dordrechts Museum.)

Joost van de Weg  -  foto/uitsnede
Visvlot in de Nieuwe Haven in Dordrecht
het visvlot met de Nieuwe Haven is vaak door A.P. Schotel geschilderd
de Lange IJzeren Brug staat o.a. op een prachtige ets door Willem Witsen



Joost van de Weg had een opvallende voorkeur voor een bepaalt licht  -  liefst niet te hard en bij voorkeur (m.i.) bij tegenlicht. Ik heb zelf eens een serie foto's rond de Nieuwe Haven gemaakt  - bij een vergelijkbaar licht -  en ik moet steeds aan de sfeer van Joost van de Weg denken. Ik heb er alleen te weinig mee gedaan omdat ik toen met mijn hoofd in de Provence zat, maar nu lijkt het erop dat het toch een kans zal krijgen. Dit soort afleiding wat tevens onderzoek is maakt de kans daarop in ieder geval een heel stuk groter.


Joost van de Weg - foto/uitsnede
schepen in een Dordtse haven

Het voert te ver om alles dat ik gevonden heb in dit blog af te beelden, dit is maar een doorsnede van de vele details en situaties die ik gevonden heb, maar als recept om weer met mooie dingen bezig te zijn is het een goed alternatief voor andere, meer gewenste, vormen van wisselwerking. Er is niet veel voorstellingsvermogen voor nodig om je in het Dordrecht van de twintiger en dertiger jaren te wanen.
Als schilder in die tijd hoefde je niet ver te zoeken en op deze manier geeft het u en mij ook een korte blik in het verleden. Het zette mij in ieder geval op een spoor dat ik misschien wel te lang uit het oog ben verloren. Het bevestigt wat al voorzichtig in mij sluimerde, maar waar ik tot nu geen gehoor aan gaf.

Joost van de Weg - foto/uitsnede
de Wijnhaven in Dordrecht

rechts van de schepen stond Pennock's Hotel
waar vele schilders uit binnen en buitenland
logies en verblijf vonden, Daan Mühlhaus kon er
jaren na dato nog woest om worden dat men deze
panden aan de slopershamer heeft prijs gegeven



Joost van de Weg - foto/uitsnede
stoomsleepboten in de Wolwevershaven in Dordrecht




Joost van de Weg - foto/uitsnede
de Voorstraatshaven in Dordrecht vanaf de Wijnbrug richting de Nieuwbrug

Joost van de Weg foto/uitsnede
winter in de Spuihaven in Dordrecht
naar dit motief en deze foto heeft Daan Mühlhaus ook
een schilderij gemaakt dat bij Adri Bakker is verkocht

     

Joost van de Weg -  foto/uitsnede
de Voorstraatshaven in Dordrecht

Willem Witsen huurde een bootje, paste het aan
als varend atelier en vereeuwigde daar vanuit 
de Dordtse gevels, gevels die later op zijn beurt door 
Joost van de Weg gefotografeerd zijn

Meer over Joost van de Weg als uitgever op www.dordtsekaart.nl 


Lees in dit verband ook het blog uit oktober 2010 - Daan Mühlhaus en A.P. Schotel
voor inlichtingen en uitwisseling Peter van Loon
telefoon 078 6145913

Daan Muehlhaus/Mühlhaus en Cor Noltee.



Daan Muehlhaus, bezoek aan het atelier.
(de vader van Cor Noltee)
olieverf/paneel 40x30 cm
part.coll. - te dateren 1940

 





Daan Muehlhaus heeft geen officiële schilderopleiding genoten. In de literatuur spreekt men ervan dat hij autodidact was.
Jongere collega Otto Dicke (in een soortgelijke situatie) hanteerde voor zichzelf het woordgrapje; ''Ottodidact''.

Hij kwam uit een arbeiders gezin. Daan Muehlhaus en zijn familie woonden in Hof de Vriendschap aan de Toulonselaan in Dordrecht. Zijn vader was borstelmaker en werkte op een stoffige zolder tot hij, opgebruikt en opgebrand, op hogere leeftijd door zijn baas afgedankt en ontslagen werd. Dit en ander sociaal onrecht heeft Muehlhaus voor het leven beïnvloed (ik aarzel het woord getekend te gebruiken).
De jonge Daan moest al vroeg van school af om bij een baas te gaan werken. Vele baantjes zouden volgen maar van een schilderopleiding kon absoluut geen sprake zijn. De drang om te schilderen was bij hem sterk aanwezig en liet zich ondanks de ongunstige omstandigheden niet zo snel onderdrukken.

Waarschijnlijk is die drang tot het schilderen bij Daan Muehlhaus door zijn eigen vader opgewekt. Senior wilde in zijn spaarzame vrije tijd graag iets tekenen of schilderen. Daan wist zich te herinneren dat hij graag J.G.Gerstenhauer's naschilderde -  dit meestal met waterverf.
Om zoveel mogelijk te kunnen leren stond Daan Muehlhaus voor dag en dauw, nog voor hij naar zijn werk ging, op. Hij had dan een goede kans om andere schilders aan het werk te zien. Dat waren 'buitenschilders', die je in die tijd volgens zijn zeggen op iedere hoek van een straat in Dordrecht kon tegen komen. 'Wagonladingen buitenlandse schilders'', verhaalde hij, en over; ''Welgestelde Amerikaanse dames die onder begeleiding in Dordrecht kwamen schilderen'', zij bevolkten, volgens hem, de hotels en pensions in Dordrecht. Vooral hotel Pennock, want dat was goedkoper.
De in 2005 gehouden tentoonstelling en het gelijknamige boek; ''Dromen van Dordrecht'', heeft wel aangetoond dat hij me niet zomaar iets op de mouw heeft gespeld, al mag het misschien een onsje minder zijn.

Zoals ik in een eerder blog over de ontmoeting met de schilder A.P.Schotel heb verteld zal het waarschijnlijk ook met Daan Muehlhaus en Cor Noltee (1903-1967) gegaan zijn. Lang voor de laatste hier kwam wonen vertoefde en schilderde hij al regelmatig in Dordrecht. Noltee logeerde bij van Tilburg, een Dordtse zakenman die hem financieel ondersteunde Dit was tevens de man die Noltee in 1937 definitief naar Dordrecht haalde.  Muehlhaus werd door van Tilburg getipt wanneer Noltee weer in de Merwestad was en zocht hem dan op.
Door goed om zich heen te kijken had Muehlhaus al veel geleerd, en hij had zich dankzij wat lessen van achtereenvolgens de glazenier Eduard Kerling en daarna Diederik Dirk Meesters ook de nodige basisvaardigheden eigen gemaakt. Hij kende het werk van de oudere generatie Dordtse impressionisten, vooral Marinus Pieter Reus (1865 -1938), en had daar ook veel van opgestoken. Daan Muehlhaus was sinds 1933 werkend lid van Pictura, dus hij werd toen al in Dordrecht serieus genomen. Maar hij zal toch in het begin tegen de vier jaar oudere Noltee opgekeken hebben. Noltee, met zijn Haagse achtergrond en bagage, was op het moment dat zij elkaar ontmoetten al een volleerde volwassen schilder. Noltee vertelde van de prachtige kleine schilderijtjes van Akkeringa, de vlotte studies van Willem de Zwart, hij verhaalde over zijn Haagse voorbeelden. Het kan niet anders dan dat hij voor Muehlhaus een opening naar een nieuwe wereld geweest moet zijn en een exponent en lijn naar de vooraf al op afstand bewonderde Haagse School.
Daan Muehlhaus bezocht omgekeerd ook Noltee. Hij pakte soms op goed geluk de trein richting Den Haag. Noltee zat in die tijd in het kasteeltje de Binckhorst net buiten Den Haag. Als Daan geluk had dan trof hij hem daar. Volgens Muehlhaus kon het ook voorkomen dat Noltee met zijn dronken kop in een sloot was beland en ergens zijn roes uitsliep. Hoe dat ook ging, het staat buiten kijf dat Cor Noltee in die periode belangrijk voor de jonge Daan Muehlhaus is geweest. Er zou een tijd komen dat men in één adem over een driemanschap is gaan spreken; Cor Noltee, Daan Muehlhaus en als laatste, en in dit verband nog niet genoemd, Steef Wijnhoven (1898-1969).
In de toekomst zal ik hier nog meer aandacht aan te besteden.

Lees meer over Mühlhaus en andere blogs/onderwerpen op http://www.eenschilderindordrechtnl.blogspot.com/ , zie ook het blogarchief, rechtsboven

 De drie foto's van Cor Noltee (onder) waren tot nu toe nog niet bij het grote publiek bekend en zijn met zeer grote waarschijnlijkheid door Daan Muehlhaus genomen. (c. collectie Muehlhaus archief)


Cor Noltee in het veld. - foto Daan Muehlhaus

 

Cor Noltee in zijn atelier. - foto Daan Muehlhaus.



Omgeving van kasteel de Binckhorst bij Den Haag waar Muehlhaus Noltee opzocht.



Cor Noltee in zijn atelier 2    foto Daan Muehlhaus
c. coll. Daan Muehlhaus archief P.v.L.



Daan Muehlhaus/Mühlhaus en Anthonie Pieter Schotel.



Daan Muehlhaus/Mühlhaus 1907-1981
 Molen Welgelegen in Zwijndrecht



De Dordtse schilder Daan Muehlhaus (1907-1981) noem ik  mijn mentor, en dit met recht. Niets is zo leerzaam, en er is weinig dat je als jonge schilder zo kan vormen, als het directe contact, de directe uitwisseling met een oudere collega. Een die het allemaal al een keer heeft meegemaakt. Hij was dan ook een vraagbaak voor mij als beginneling. Regelmatig ging het gesprek over (mogelijke) voorbeelden. Schilders waar je het nodige van kon opsteken. En andersom, net zo belangrijk, over hen waar je juist niet naar moest kijken.  Niet , omdat dat in zijn ogen verspilling van tijd was. "Van slechte schilders leer je hoe het niet moet," was een van zijn stokpaardjes. Wat me in die context vaak opviel was met hoeveel respect hij over zijn, van oorsprong Dordtse, collega Anthonie Pieter Schotel (1890-1956) sprak. Uit alles bleek dat Schotel voor hem een inspirerend voorbeeld  is geweest.

In de literatuur heeft men het vaak over de komst van Cor Noltee (1903-1967)  naar Dordrecht als belangrijk ijkpunt . Zonder hier teveel aan af te willen doen is dit m.i. te eenzijdig gezien. Het negeert teveel het belang van de directe Dordtse wortels voor schilders als Muehlhaus en Wijnhoven (1898-1969).  Een Dordtse schilder als Marinus Reus (1865-1938) bijvoorbeeld moet beslist worden genoemd. Hij was voor Wijnhoven en Muehlhaus een belangrijke inspiratiebron en Noltee heeft zelfs het schilderij Weemoed van Reus gekopieerd.  Een schilder in ieder geval met in zijn schilderijen  voor hen veel aanknopingspunten. Werken waarin zij zich als jonge schilders konden herkennen en door laten inspireren. Reus was het tragische en droevige voorbeeld van een kunstenaarsleven in Dordrecht. Reus eindigde zijn leven immers net als R.Kennedy (1881-1960) in een inrichting. Schotel daarentegen en zijn doen en laten betekende voor Muehlhaus het tegenovergestelde. Hij zag hem voor het eerst op een plek waar hij, Muehlhaus, als toen nog jong smidsknechtje, 's morgens vroeg, voor hij naar zijn werk ging, aan een van de steigers van de Voorstraatshaven probeerde te schilderen. Tijdens deze bezigheid had de jonge Muehlhaus last van opgeschoten jongens die wat hinderlijk in de buurt waren.  Hij wist niet zo goed hoe hier nu mee om te gaan. Het toeval wilde dat Schotel kort na hem ook zijn ezel daar neerplante en er eveneens aan de slag ging. Het vanzelfsprekend natuurlijk gezag waarmee Schotel het probleem van de hinderlijke jongens oploste imponeerde Muehlhaus. Ook dat Schotel zich, gekleed als een ware dandy in een koetsje (om gezien te worden) door Dordrecht liet rondrijden dwong bij hem respect af. Een on Dordtse flair, veel meer iets Zuidelijk, het moet voor Muehlhaus een inspiratiebron zijn geweest. De levenshouding van Schotel, maar ook, en vooral, in het werk, de losse toets, de meer luchtige spitse penseelvoering, het heldere vaak minder zware colloriet van zijn zeventien jaar oudere collega, het sprak Muehlhaus aan.

Schotel bediende zich vaak van een soort stippeltechniek, bijna gepointilleerd; die sterk verwant is aan die van de Belgische schilder Maurice Sijs (1880-1972), een schilder die ook veel in Dordrecht  heeft gewerkt. Sterker nog, Sijs heeft hier zelfs een tijdje gewoond!  Een Muehlhaus schilderij waarin je heel goed de invloed van en de bewondering voor, de schildersbenadering van die twee kunt vermoeden is het afgebeelde schilderij van Molen Welgelegen in Zwijndrecht. In die tijd nog aan de Oude Maas tegenover Dordrecht te vinden.  Hij werd ook wel de Dikke genoemd.  Op het schilderij is te zien dat slopers net bezig zijn de molenwieken te onttakelen. Het is eeuwig zonde dat men toen niet voldoende oog en besef had van het unieke van deze molen op die plek.  Pogingen om hem te redden hebben niet gebaat. Nu doen we het met de vele mooie schilderijen en foto's die wel zijn overgeleverd. Waaronder deze Muehlhaus van kort voor de oorlog. (zie ook de volgende Blogs over Daan Mühlhaus en het blog over de molen)

Er wordt door Carole Denninger hard gewerkt aan het boek over A.P. Schotel, dat zal verschijnen bij de tentoonstellingen die in voorbereiding zijn in het Dordrechts Museum en het Zuiderzee Museum. Jaar en tijdstip zijn nog niet bekend. http://www.caroledenninger.nl/

Daan Mühlhaus ook op Flickr petervanloon2259's Photostream.

Lees meer over Mühlhaus en andere onderwerpen/blogs op http://www.eenschilderindordrechtnl.blogspot.com/ en raadpleeg het blogarchief rechtsboven.


Anthonie Pieter Schotel
botters in de haven van Volendam
part. coll. verblijfplaats onbekend

 


Daan Muehlhaus/Mühlhaus 1907-1981
botters in de haven van Volendam
part. coll.




Anthonie Pieter Schotel
de Voorstraatshaven in Dordrecht
met verderop de Nieuwbrug
bron Kunsthandel De Rode Deur/part. coll.





 


Daan Mühlhaus/Muehlhaus 1907-1981
uitvarende botter
olieverf/doek 60x70 cm
collectie Carole Denninger
http://www.caroledenninger.nl/